Се укинува дополнителната секунда: Можно е да се промени начинот на мерење на времето

Меѓународните институции надлежни за мерење на времето се подготвуваат да гласаат за предлог со кој би се укинала практиката на додавање дополнителна секунда.

Дополнителната секунда претставува мала, но значајна врска меѓу вртењето на Земјата и светскиот временски стандард што се користи во критичната инфраструктура, како што се телекомуникациите, електроенергетските мрежи и компјутерските системи.

Од 1972 година досега, на глобалното време му биле додадени вкупно 27 дополнителни секунди, со цел да се обезбеди усогласеност меѓу два система за мерење на времето.

Едниот е астрономското време, кое се утврдува преку набљудувања во опсерваториите, додека другиот е координираното универзално време, кое се определува со помош на високопрецизни атомски часовници.

Двата начина на мерење на времето се разликуваат бидејќи Земјата не се врти со постојана брзина, а нејзината оска претрпува одредени поместувања.

Овие промени се предизвикани од повеќе фактори, меѓу кои се гравитациското влијание на Месечината, движењата во внатрешноста на Земјата, како и прераспределбата на водата и мразот на нејзината површина поради топењето на поларните ледени маси, предизвикано од климатските промени.

Дополнителните секунди досега служеле како начин за усогласување на двата временски система. Иако повеќето луѓе се запознаени со престапните години, малкумина воопшто забележуваат кога се додава дополнителна секунда.

Сепак, оваа практика создава сериозни проблеми за операторите на сервери за податоци, системите за високофреквентно финансиско тргување и другите инфраструктури што зависат од прецизно мерење на времето.

Дополнителните секунди се воведуваат во неправилни временски интервали, а одлуката за нивно додавање се објавува само шест месеци однапред.

Во 2012 година, додавањето една секунда предизвика прекини во работата на големи социјални мрежи и системи за резервирање авионски билети. При последното додавање дополнителна секунда, на крајот од 2016 година, корисниците на услуги за складирање и обработка на податоци преку интернет се соочија со краткотрајни прекини.

Поради ваквите проблеми, големите технолошки компании веќе подолго време бараат укинување на оваа практика.

Вкупно 69 земји членки на Меѓународното биро за тегови и мерки, меѓувладина организација задолжена за утврдување на мерните стандарди, ќе гласаат за одлуката за укинување на дополнителната секунда.

Доколку предлогот биде усвоен, одлуката ќе стапи во сила во мај 2027 година.

Кога за првпат бил претставен атомскиот часовник, било важно мерењето на времето да остане поврзано со астрономското време, бидејќи навигациските инструменти се потпирале на традиционалните методи.

Сепак, со развојот на глобалниот систем за позиционирање, ваквата потреба значително се намалила.

Членките на Меѓународното биро за тегови и мерки повеќе од 20 години разговараат за промените во начинот на усогласување на координираното универзално време.

На последниот состанок на организацијата, одржан во 2022 година, земјите членки усвоија одлука со која се предвидува постепено укинување на дополнителната секунда до 2035 година.

Разговорите за укинување на дополнителната секунда добија поголема итност поради можноста за појава на досега невидена ситуација.

Според експертите, во блиска иднина би можело да се појави потреба, наместо да се додаде, да се одземе една секунда од официјалното време. Оваа постапка е позната како негативна дополнителна секунда.

Иако долгорочниот тренд покажува дека вртењето на Земјата постепено се забавува, во последниот период се забележуваат краткорочни забрзувања.

Поради тоа, за усогласување на астрономското и атомското време би можело да биде неопходно од координираното универзално време да се одземе една секунда.

Ваква постапка досега никогаш не била спроведена, а експертите предупредуваат дека би можела да предизвика сериозни нарушувања во дигиталните системи.

Од Меѓународното биро за тегови и мерки посочуваат дека операторите на критичната инфраструктура не се подготвени за ваква промена.

Според предложените измени, ќе биде дозволено атомското време постепено да се оддалечува од астрономското време.

На тој начин, официјалното мерење на времето ќе стане независно од вртењето на Земјата, а потребата од додавање дополнителни секунди ќе исчезне.

Сепак, предлогот предвидува разликата меѓу атомското и астрономското време да не надминува еден час.

Според процените, за да се создаде толкава временска разлика ќе бидат потребни повеќе од 3.000 години.

Кога ќе дојде тој момент, идните генерации ќе треба да одлучат дали ќе биде неопходно воведување дополнителен час за повторно усогласување на двата временски система.