Ново истражување: Креатинот може да го заштити мозокот од последиците на воспаление на цревата

18.10.2026 16:18

Креатинот, природно соединение кое најчесто се користи како додаток во исхраната кај спортистите, би можел да има значајна улога и во заштитата на мозокот. Ново истражување спроведено врз глувци покажува дека креатинот може да ги намали воспалението и оштетувањето на мозочните клетки предизвикани од воспалителни заболувања на цревата.

Резултатите од истражувањето, објавени во научното списание „Brain, Behavior, and Immunity“, укажуваат на потенцијални придобивки од креатинот кои не се ограничени само на мускулите и физичките перформанси.

Иако испитувањата засега се спроведени исклучиво врз животни, научниците од Шпанија сметаат дека откритието би можело да има значајна примена во идните истражувања за лекување и спречување на невролошките последици од воспалителните заболувања.

Истражувачкиот тим, предводен од неврофизиолозите Алехандро Руиз-Калеро и Марија Ортего-Домингез од Универзитетот во Севилја, утврдил дека дополнителното внесување креатин може да помогне во зачувувањето на здравјето на мозокот при воспалителни состојби.

Според научниците, креатинот придонесува за обновување на неговото ниво во хипокампусот, дел од мозокот кој има клучна улога во учењето и меморијата.

Истовремено, резултатите покажале намалување на оштетувањето на невроните и нормализирање на нивната електрична активност.

Истражувачите сметаат дека креатинот би можел да претставува дополнителна превентивна стратегија за заштита на мозочните функции кај лица со воспалителни заболувања на цревата.

Претходно, дел од истиот научен тим открил дека креатинот може да го намали воспалението и оштетувањето на цревното ткиво кај глодари. Новото истражување покажува дека неговите потенцијални заштитни ефекти би можеле да се прошират и на мозокот.

Креатинот е природно органско соединение кое учествува во одржувањето на енергетската рамнотежа на клетките.

Човечкиот организам го произведува во црниот дроб, бубрезите и панкреасот, а дополнително се внесува преку исхраната. Вообичаената мешана исхрана обезбедува приближно еден до два грама креатин дневно.

Најголемиот дел од креатинот се складира во мускулите, но ова соединение може да ја премине и крвно-мозочната бариера и да навлезе во невроните и другите мозочни клетки.

Бидејќи мозокот троши значителен дел од енергијата на организмот, научниците сè повеќе го истражуваат влијанието на креатинот врз неговото функционирање.

Новите резултати укажуваат дека креатинот може да има улога во зачувувањето на здравјето и функцијата на одредени мозочни клетки, особено во услови на воспаление.

Во истражувањето биле користени глувци кај кои била предизвикана состојба слична на улцеративен колитис, хронично воспалително заболување на цревата.

Улцеративниот колитис, заедно со Кроновата болест, припаѓа на групата воспалителни заболувања на цревата. Болеста се карактеризира со воспаление и појава на рани на слузницата на дебелото црево и ректумот.

Сепак, нејзините последици не се ограничуваат само на дигестивниот систем.

Кај пациентите со активна болест често се забележуваат проблеми со концентрацијата, меморијата и способноста за извршување сложени ментални задачи, состојба која понекогаш се опишува како „мозочна магла“.

Претходни истражувања покажале дека воспалението на цревата може да предизвика воспалителни промени и во хипокампусот.

Шпанските научници сега утврдиле дека кај глувците воспалението на цревата може да доведе и до оштетување и нарушена функција на невроните во овој дел од мозокот.

Во текот на експериментот, на дел од глувците им бил даван креатин преку водата за пиење, во доза од еден грам на килограм телесна тежина.

По десет дена научниците предизвикале симптоми на колитис, додека внесувањето креатин продолжило до крајот на испитувањето.

Резултатите покажале дека кај глувците со колитис кои примале креатин се обновиле нивоата на ова соединение во хипокампусот, а истовремено биле забележани намалено воспаление и помало оштетување на нервните клетки.

Кај здравите глувци кои примале креатин, пак, не биле утврдени значајни промени во неговата концентрација во хипокампусот.

Научниците забележале и дека позитивните ефекти биле поизразени кај машките глувци отколку кај женските.

Според истражувачите, една од можните причини е тоа што воспалението на цревата предизвикувало посериозни мозочни оштетувања кај машките единки.

Овие резултати укажуваат дека воспалителните заболувања можат различно да влијаат врз машкиот и женскиот мозок, а со тоа и врз ефикасноста на потенцијалните заштитни терапии.

Научниците посочуваат дека намаленото ниво на креатин во мозокот е поврзано и со други состојби, меѓу кои невродегенеративни заболувања, трауматски повреди на мозокот и одредени невропсихијатриски нарушувања.

Сепак, најголемиот дел од истражувањата за влијанието на креатинот врз мозокот сè уште се во претклиничка фаза.

Поради тоа, засега нема доволно научни докази дека земањето креатин како додаток во исхраната може да ги спречи или лекува невролошките последици од воспалителните заболувања кај луѓето.

Џејсон Мичел, главен здравствен директор на американската здравствена организација „Geisinger“, претходно оцени дека резултатите од истражувањата за креатинот и здравјето на мозокот се интересни, но сè уште не се доволно убедливи за да се препорача негово користење исклучиво за таа намена.

Истражувачите од Универзитетот во Севилја сметаат дека нивните наоди претставуваат дополнителен аргумент за продолжување на испитувањата, особено за подобро разбирање на поврзаноста меѓу цревата и мозокот.

Иако резултатите се охрабрувачки, научниците нагласуваат дека се потребни клинички испитувања за да се утврдат ефикасноста, безбедноста и соодветните дози на креатин кај луѓето.