Првата вакцина против рак во светот го намали ризикот од повторна појава на меланом или смрт за 42 проценти

Поминаа 20 години откако австралиските истражувачи ја создадоа првата вакцина во светот специјално развиена за спречување рак. Благодарение на вакцината против хуман папилома вирусот (ХПВ), Австралија е на пат да стане една од првите земји во светот што ќе го елиминираат ракот на грлото на матката.

Сега, истражувањата предводени од австралиски научници достигнаа нова пресвртница, овојпат во борбата против ракот на кожата.

Првата персонализирана mRNA вакцина против рак постигна успешни резултати во клиничко испитување од трета фаза, намалувајќи го ризикот од повторна појава на меланом или смрт за 42 проценти во споредба со примената само на стандардна имунотерапија. Резултатите ги надминаа дури и очекувањата на научниците.

Главната истражувачка на глобалното клиничко испитување, медицинскиот онколог Џорџина Лонг од Австралискиот институт за меланом, ги претстави резултатите на Конгресот на Европското здружение за медицинска онкологија во 2026 година. Се очекува резултатите да бидат објавени во научното списание New England Journal of Medicine.

Лонг изјави дека овие откритија претставуваат суштинска промена во пристапот кон ракот, бидејќи овозможуваат имунолошкиот систем да се искористи на поперсонализиран начин за намалување на ризикот од повторна појава на меланом или смрт.

Таа нагласи дека ваков успех досега не бил постигнат во историјата на развојот на лекови против рак.

Медицинскиот онколог Роберт Вондерхајде, избран претседател на Американското здружение за истражување на ракот, кој не учествувал во клиничкото испитување, во изјава за The New York Times оцени дека резултатите од испитувањето се споредливи со најголемите пресвртници во медицината.

mRNA вакцината, развиена од компаниите „Модерна“ и „Мерк“, е наменета да го спречи повторното појавување на меланомот по хируршко отстранување на туморот.

Истражувачите најпрво го анализираат генетскиот состав на туморот кај секој пациент, а потоа ги идентификуваат карактеристиките што го разликуваат од здравите клетки во организмот.

Врз основа на овие информации се создава персонализирана вакцина, која на имунолошкиот систем му обезбедува своевиден „постер со потерница“ за клетките на ракот.

Лонг објасни дека овие информации се пренесуваат преку mRNA, со што клетките на организмот му го прикажуваат на имунолошкиот систем „постерот“, односно му покажуваат што точно треба да препознае и нападне.

Вакцината дејствува во комбинација со постојната имунотерапија позната под комерцијалното име „Китруда“ (Keytruda).

Лонг објасни дека клетките на ракот можат да го измамат имунолошкиот систем преку еден вид лажно „пријателско ракување“, поради што тој ги препознава како нормални клетки.

Лекот пембролизумаб го блокира ова „ракување“, овозможувајќи им на имунолошките клетки да го препознаат и нападнат ракот.

Сепак, пембролизумаб е ист лек за сите пациенти. Со додавање персонализиран третман во комбинација со него, резултатите од лекувањето се подобруваат.

Во клиничкото испитување од трета фаза учествувале повеќе од 1.100 пациенти од 157 медицински центри ширум светот.

Резултатите ги потврдуваат охрабрувачките наоди од клиничкото испитување од втора фаза, објавени во 2024 година.

Кај пациентите кои останале без знаци на рак шест месеци по почетокот на третманот, ризикот од повторна појава на меланом или смрт бил намален за 58 проценти во споредба со пациентите кои примале само пембролизумаб.

mRNA вакцината сè уште не е достапна за пациентите во Австралија или во Соединетите Американски Држави, но резултатите се доставени на разгледување до надлежните регулаторни органи.

Се наведува дека процесот на регулаторно одобрување може да трае неколку години, во зависност од земјата.

Австралија е една од земјите со највисока стапка на меланом во светот, каде што на секои шест часа по едно лице умира од оваа болест.

Вакцина што би можела да го спречи повторното појавување на ракот би можела да спаси голем број човечки животи.

Сепак, ракот на кожата не е единствената област во која би можела да се примени mRNA технологијата.

Лонг истакна дека успешното докажување на концептот кај меланомот би можело да означи почеток на темелна промена во начинот на лекување на ракот и да им помогне на пациентите подолго време да останат без знаци на болеста.

Медицинскиот онколог Алекс Мензис од Австралискиот институт за меланом го дели ова мислење.

Мензис изјави дека нивната надеж за блиската иднина е да ги подобрат резултатите од лекувањето не само кај пациентите со напреднат меланом, туку и кај пациентите со други видови рак, кај кои постојните имунотерапии не се особено ефикасни.

Иако станува збор за исклучително охрабрувачка идеја, останува уште многу работа.

Неодамна, неколку рандомизирани клинички испитувања на mRNA вакцини против колоректален карцином и рак на главата и вратот не успеаја да покажат намалување на ризикот од повторна појава на болеста.

Токму затоа најновите резултати добиваат уште поголемо значење.

Лонг истакна дека клиничкото испитување покажало како третманот создаден врз основа на уникатниот молекуларен потпис на туморот на секој пациент може да дејствува заедно со имунотерапијата со инхибитори на имунолошките контролни точки.

Оваа комбинација може да го насочи и зајакне имунолошкиот систем за да ги пронајде и уништи преостанатите клетки на ракот.

„Исто како што електронската пошта го промени начинот на кој комуницираме, така и персонализираната неоантигенска терапија има потенцијал да го промени начинот на кој го лекуваме ракот“, заклучи Лонг.