По операција на мозокот почнал да ги гледа луѓето како мачки

17.11.2026 08:24

Во медицинскиот свет е регистриран уште еден необичен случај. 28-годишен маж, кој живее во североисточниот дел на САД, на лицата на луѓето што ги среќава во текот на денот го гледа ликот на својата домашна мачка Луна.

Оваа вознемирувачка состојба, со која се соочува мажот по име Карл, трае веќе две години. Симптомите почнале да се појавуваат по операцијата на која бил подложен за отстранување на артериовенска малформација, односно сплет од неправилно поврзани крвни садови што може да предизвика мозочно крвавење.

Случајот е објавен во научното списание „Кортекс“ од истражувачи од колеџот Дартмут и болницата „Бригам и Вименс“ во САД. Во научниот труд истражувачите наведуваат дека овие епизоди обично траат неколку часа, но понекогаш можат да продолжат и во текот на целиот ден.

Во трудот се нагласува дека, освен необичната комбинација на црти на лицето, сликите што ги гледа пациентот изгледаат сосема природно и усогласено. Карактеристиките на мачката не изгледаат како да се дополнително поставени врз човечкото лице, туку совршено се вклопуваат во него и природно се менуваат во зависност од аголот на гледање и оддалеченоста.

Оваа појава не е целосно непозната за науката. Состојбата при која претходно виден предмет или лице повторно се појавува во визуелната перцепција се нарекува палинопсија.

Специфичното нарушување при кое доаѓа до искривување на перцепцијата на човечките лица е познато како просопометаморфопсија.

Обработката и препознавањето на лицата во голема мера зависат од десниот темпорален лобус на мозокот, а за време на операцијата на Карл било неопходно да се отстрани дел од оваа мозочна област.

Психологот и невронаучник Бред Душејн од колеџот Дартмут објасни дека фактот што Карл ги гледа карактеристиките на својата мачка на човечки лица, или човечки карактеристики на лицето на својата мачка, покажува дека одредени визуелни особености можат да бидат извлечени од меморијата и да влијаат врз моменталната перцепција.

Душејн и Карл заеднички користеле алатки базирани на вештачка интелигенција за да создадат визуелен приказ на просопометаморфопсијата.

Според истражувачите, најновите алатки за вештачка интелигенција претставуваат значаен напредок во разбирањето на ваквите нарушувања. Со внесување само неколку зборови или реченици, за неколку секунди можат да се создадат слики, кои потоа се усовршуваат сè додека не се добие приказ што одговара на она што пациентот навистина го гледа.

Душејн истакна дека вештачката интелигенција овозможува создавање многу попрецизни визуелни прикази на искуствата на луѓето со нарушувања на визуелната перцепција.

Тој објасни дека разбирањето на она што го доживува пациентот го олеснува истражувањето на состојбата и пронаоѓањето начини за нејзино контролирање. Дополнително, пациентите сега можат директно да учествуваат во процесот на создавање на овие визуелизации.

Особено интересно е што слична појава била документирана и претходно.

Во случај објавен во списанието „Кортекс“ во 1986 година, 58-годишна жена, додека се возела во автобус, погледнала во куче од расата пудлица што му припаѓало на еден од патниците. Кога повторно погледнала кон другите патници, ѝ се причинило дека сите имаат кучешки лица.

И кај оваа пациентка било утврдено оштетување на мозокот предизвикано од мозочен удар. Истото оштетување довело до тоа жената да не може да препознава познати лица, па дури ни сопствениот стан.

Истражувањата за целосно разбирање на овие појави сè уште продолжуваат.

И двата случаи, со кучето и со мачката, покажуваат дека мозокот ги обработува човечките лица на поинаков начин од другите визуелни информации. Имено, карактеристиките на животинските лица се појавуваат исклучиво на човечки лица, а не и на предмети како дрвја или мебел.

Ова претставува дополнителен доказ дека мозокот не го обработува само она што очите непосредно го гледаат, туку истовремено комбинира и други информации.

За подетално проучување на оваа состојба ќе бидат потребни дополнителни истражувања на слични случаи, како и поголема примена на вештачката интелигенција.

Истражувачите нагласуваат дека разбирањето на нарушувањата на визуелната перцепција зависи од прецизното опишување на она што пациентите го гледаат. Тие очекуваат фотореалистичните визуелизации во иднина да станат сè поважна алатка за документирање на ваквите искуства.