Вештачката интелигенција првпат создаде целосно нови вируси што можат да се размножуваат

Американски научници соопштија дека вештачката интелигенција била искористена за создавање целосно нови и функционални вируси кои можат да се размножуваат во лабораториски услови. Според истражувачите, ова е првпат во историјата со помош на вештачка интелигенција успешно да бидат создадени целосни геноми.

Во лабораторија биле создадени 16 нови вируси, развиени исклучиво за инфицирање бактерии, поради што, според научниците, тие не претставуваат закана за здравјето на луѓето.

Достигнувањето во научните кругови се оценува како значајна пресвртница која во иднина би можела да придонесе за развој на нови начини за лекување болести. Истовремено, експертите предупредуваат дека можноста за создавање вируси со вештачка интелигенција отвора сериозни прашања за биолошката безбедност.

Вештачката интелигенција учела од генетскиот запис на живиот свет

Технологијата функционира на сличен принцип како јазичните модели што предвидуваат како ќе продолжи одредена низа зборови. Во овој случај, системите наречени „Ево 1“ и „Ево 2“, наместо зборови, ги анализираат и предвидуваат низите во генетскиот запис.

Моделите биле обучувани со генетски податоци од вируси, бактерии, растенија и луѓе, а потоа биле насочени кон создавање бактериофаги – вируси кои напаѓаат одредени видови бактерии.

Истражувачите од Универзитетот Стенфорд избрале 302 од најперспективните предлози создадени од вештачката интелигенција и ги синтетизирале во лабораторија. Испитувањата покажале дека 16 од нив успешно ја уништувале бактеријата ешерихија коли.

Доцентот Брајан Хај од Универзитетот Стенфорд оцени дека ова претставува ново ниво во примената на создавачката вештачка интелигенција, бидејќи за првпат е употребена за создавање целосен геном способен да функционира и да се размножува во клетка.

Можност за борба против бактерии отпорни на антибиотици

Развојот на нови бактериофаги би можел да отвори дополнителни можности за лекување инфекции предизвикани од бактерии кои станале отпорни на антибиотиците.

Научниците сметаат дека технологијата има потенцијал да придонесе и за развој на нови лекови и други облици на терапија.

Професорот Марк Гуел од Универзитетот „Помпеу Фабра“ во Шпанија го оцени истражувањето како важна пресвртница во можноста биолошките структури да се осмислуваат со помош на компјутерски системи.

Според него, во иднина слични пристапи би можеле да се користат за создавање бактериофаги за борба против болести, белковини што би помогнале при лекување генетски нарушувања и антитела за различни облици на имунотерапија.

Стравувања од можна злоупотреба

Напредокот, сепак, предизвикува и сериозна загриженост поради можноста истата технологија да биде употребена за создавање опасни биолошки причинители.

Томас Инглсби и Мориц Ханке од Центарот за здравствена безбедност при Универзитетот „Џонс Хопкинс“ предупредуваат дека резултатите отвораат итни прашања поврзани со биолошката сигурност и безбедност.

Според нив, прашањето повеќе не е дали ќе постои можност за создавање вирусни геноми со вештачка интелигенција, туку дали технологијата ќе може да се користи без да предизвика сериозна штета.

Поради ваквите ризици, научниците нагласуваат дека не треба да се создаваат нови вируси што би можеле да предизвикуваат болести.

Истражувачите од Стенфорд велат дека во текот на работата презеле повеќе мерки за заштита. Од податоците користени за обучување биле отстранети вирусите што можат да заразуваат посложени организми, а истражувањето било насочено кон бактериофаги, наместо кон вируси што ги инфицираат луѓето.

До создавање живи организми има уште долг пат

Научниците нагласуваат дека вирусите не се сметаат за живи организми, па вештачката интелигенција сè уште е далеку од можноста да создаде целосен жив организам.

Генетскиот запис на бактериофагот користен во истражувањето содржи околу 5.400 базни парови, додека најмалите геноми на живи клетки имаат приближно 500.000. Човечкиот геном, за споредба, содржи околу три милијарди базни парови.

Професорот Патрик Каи од Институтот за биотехнологија во Манчестер смета дека значењето на истражувањето оди многу подалеку од создавањето бактериофаги. Според него, резултатите покажуваат дека моделите веќе почнуваат да ги препознаваат правилата според кои еволуцијата го обликувала генетскиот запис, отворајќи нови можности за идната примена на вештачката интелигенција во генетиката и медицината.