Папата Франциск: Мост помеѓу традицијата и современиот свет

Папата Франциск, првиот јужноамерикански понтифик во историјата на Римокатоличката црква не беше само духовен водач, туку и глобален симбол на хуманизам, дијалог и реформи. Неговото папство започнато во 2013 година, е одбележано со радикални промени во пристапот кон социјалната правда, екологијата и меѓуверските односи. Во ера на политички поларизации, климатски кризи и миграциски предизвици, папата Франциск се истакнува како гласот на милоста и единството. Како историјата ќе го запамети 266 поглавар на римокатоличката црква?

Папството на Франциск: Револуција на милоста

Папата Франциск, роден како Хорхе Марио Берголио во Аргентина го претставува „првиот папа од крајот на светот“ — израз на неговата скромност и фокус намаргинализираните заедници. Неговите енциклики *Laudato Si’* (2015) и *Fratelli Tutti* (2020) се манифести за еколошка одговорност и глобална солидарност. За разлика од претходниците, тој инсистира на „црква што излегува на терен“, посветена на сиромашните и загрозените.

Во неговите клучни достигнувања се вбројуваат:

- Дијалогот со исламот и јудаизмот: потпишани декларации за мир со шеикот Ахмед ал-Тајиб (2019), посетата на Куба и средбата со Фидел Кастро како и посетата на Ерусалим кога папата Франциск потсети на универзалната вредност на светиот град за трите главни монотеистички религии.

- Реформи во Ватикан: создавање комисии за сексуални злоупотреби и финансиска транспарентност.

- модернизација  на црквата:поддршка за поголема улога на жените во хиерархијата.

Поктрај достигнувањата, критичарите го обвинуваат за премногу либерален пристап кон ЛГБТQ+ заедницата и замеруваат на недоволната решителност во случаите со сексуална злоупотреба во католичките редови.

Посетата на Македонија (2019): Во чест на Света Мајка Тереза

На 7 мај 2019 година Франциск стана првиот папа кој ја посети  Македонија, иако кај нас има мала католичка заедница (0.5% од населението), но несомнено и големо духовно наследство. Неговата посета беше дел од балканската турнеја фокусирана на помирување по војните од 90-тите.

Клучни моменти за време на посетата беа:

-Меморијалот на Света Maјка Тереза: во Скопје, Франциск се поклони пред споменикот на светицата родена во главниот град. „Таа ми покажа дека светлината на љубовта ги надминува сите бариери“, изјави тој, потсетувајќи на нејзиниот универзален хуманизам.

-Екуменски дијалог: средбата со православниот архиепископ г.г.Стефан и муфтијата Сејмулахази го нагласи значењето на меѓуверската соработка во регионот.

-Поддршка за малата католичка заедница: мисата на плоштадот во центарот на Скопје собра илјадници верници, вклучувајќи и имигранти од Блискиот Исток.  Посетата беше поттил за продолжување на дијалогот во име на екуменизмот и доближување на различните деноминации кои во својата суштина имаат исти цели и идеали.

-Оваа посета не беше само геополитички гест случувајќи се во време на значајни политички промени кои во голема мера ја рестуктуираа Македонија, туку и почит кон една од најрепрезентативните католички сестри, Света Мајка Тереза, којшто самиот ја канонизирал на 4 септември 2016 на плоштадот „Свети Петар“ во Ватикан пред десетици илјади луѓе, меѓу кои 15 службени делегации 1.500 бездомни лица од цела Италија.

Историско наследство: Реформатор и визионер!

Кога се разгледува богатата дејност на папата  Франциск историчарите  го сметаат за преоден понтифик кој ја приближи црквата до современите реалности. Неговиот фокус на климатските промени („нашата куќа гори“) и миграцијата („ги прекршуваме сидрата на безнадежноста“) ќе останат актуелни.  Во заложбите на папата Франциск ќе остане да провладува борбата за:

- Социјална правда: неговата борба против економските нееднаквости.

-Дипломатската смелост: тој побара средба со кинескиот претседател која беше одбиена од страна на Ши Џинпинг.

Франциск, сепак, можеби нема да биде запаметен како „револуционер“, туку како папа којшто ја подготви црквата за 21 век — без да ја оддели од нејзините корени.

Наследникот на Франциск: Континуитет или реакција?

По смртта на папата Франциск, изборот кој што ќе го направи конклавата  ќе биде тест за тоа дали кардиналите сакаат да ја продолжат неговата реформаторска агенда, или пак, католичката црква ќе се врати кон традиционално утврдените вредности.

Познавачите на состојбите во Светата Столица и големите светски медиуми како најсериозни кандидати ги истакнуваат:

- кардиналот Пјетро Паролин (Ватикан): дипломат со блиски врски со папата Франциск, италијански католички бишоп кој служел како државен секретар на Ватикан од 2013 година и е член на Советот на кардинали од 2014 година. Паролин 30 години работел во дипломатската служба на Светата Столица, каде што неговите задачи вклучуваа мандати во Нигерија, Мексико и Венецуела, којшто повеќе шест години бил и државен потсекретар за односи со државите.

- Кардиналот Луис Антонио Тагле (Филипини): прогресивец кој ја нагласува сиромаштијата и нерамномернота распределба на светските ресурси.

- Кардиналот Клаудио Шерер (Бразил): конзервативен, но популарен во Латинска Америка.

Религијата и геополитиката, иако формално раздвоени, суштински се преплетуваат и несомнено ќе имаат улога и на следната конклава, пред се имајќи предвид дека  Латинска Америка и Африка бараат поголема застапеност во одлучувачките места во ватиканската хиерархија. Прогнозите се дека и следниот папа ќе чекори по веќе трасираниот пат на промена и ќе биде „мост“ помеѓу традицијата и модерноста, исто  како и папата Франциск.

Единството како завет

Папата Франциск ќе остане во историјата како лидер кој го премости јазот меѓу световноста и верата.

Со посетата на Македонија несомнено даде голема поддршка на нашиот суверенитет, но и поттик преку дијалогот и толеранцијата да продолжиме да ја градиме македонската државност.

Иако неговиот наследник ќе се соочи со предизвиците на популизмот и секуларизацијата, Франциск ќе продолжи да биде инспирација за оние кои веруваат дека е можно сите да придонесеме во градење подобар свет за идните генерации.

 

Билјана Жеревска